FRANÇAIS

Le chat botté

TIẾNG VIỆT

Chú mèo đi hia


Un meunier avait trois fils, son moulin, un âne et un chat. Les fils devaient moudre le blé, l'âne allait chercher le grain et le chat attrapait les souris. Quand le meunier mourut, les trois fils partagèrent l'héritage: l'aîné eut le moulin, le puîné l'âne et le cadet eut le chat, car il ne restait rien d'autre pour lui. Il était tout attristé et se disait: « C'est moi qui ai fait le plus mauvais héritage: mon premier frère peut moudre du blé, mon second frère peut monter sur le dos de son âne, mais moi, que puis-je bien faire de ce chat? Une fois que je me serai fait faire une paire de gants fourrés avec sa peau, c'en sera fini. » « Écoute, dit le chat, qui avait compris tout ce qu'il avait dit, tu n'as pas besoin de me tuer pour te faire une paire de mauvais gants avec ma fourrure. Fais-moi seulement fabriquer une paire de bottes pour que je puisse sortir et me montrer dans le monde, et ton bonheur sera bientôt fait. »
Le fils du meunier fut étonné d'entendre le chat parler ainsi, mais comme le cordonnier passait justement par-là, il lui demanda d'entrer et lui fit prendre les mesures du chat pour lui faire une paire de bottes. Quand celles-ci furent prêtes, le chat les chaussa; il prit ensuite un sac dont il recouvrit le fond de grain et à l'ouverture duquel il fixa une corde permettant de le fermer. Il jeta le sac sur son dos et franchit la porte de la maison en marchant comme un homme, sur ses pattes arrière.
En ce temps-là, il régnait dans ce pays un roi qui aimait beaucoup manger des perdrix. Mais c'était une vraie pénurie, car il était impossible d'en trouver. La forêt tout entière en était pleine, mais elles étaient si farouches qu'aucun chasseur ne parvenait à les attraper. Le chat savait cela et il voulut s'y prendre mieux que les chasseurs. Une fois dans la forêt, il ouvrit son sac, répandit le grain par terre et dissimula la corde dans l'herbe en la faisant passer derrière une haie. Il s'y cacha lui-même, rôdant et restant à l'affût. Les perdrix accoururent bientôt, elles trouvèrent le grain et, l'une après l'autre, elles entrèrent dans le sac. Quand il y en eut un bon nombre à l'intérieur, le chat tira sur la corde, puis il accourut et leur tordit le cou. Il jeta ensuite le sac sur son dos et se rendit tout droit au château du roi. La garde l'interpella:
- Halte! où allez-vous?
- Chez le roi, répondit le chat sans détour.
- Es-tu fou? Qu'irait donc faire un chat chez le roi?
- Laisse-le, dit un autre. Tu sais bien que le roi s'ennuie souvent, et peut-être que les ronronnements de ce chat le divertiront.
En arrivant chez le roi, le chat lui fit une révérence et lui dit: « Mon maître, le comte - et il donna un nom très long et distingué - présente ses compliments à Votre Majesté et lui envoie ici des perdrix qu'il vient de prendre dans ses collets. » Le roi s'étonna à la vue des belles perdrix bien grasses. Il ne se sentait plus de joie et ordonna au chat de mettre dans son sac autant d'or de son trésor qu'il pourrait en porter: « Porte cela à ton maître, et remercie-le encore mille fois pour son cadeau. »
Le pauvre fils du meunier était assis chez lui, à sa fenêtre, et se disait qu'il venait de dépenser pour les bottes du chat le peu d'argent qui lui restait, et il se demandait ce que celui-ci pourrait bien lui rapporter en échange. C'est alors que le chat entra. Il jeta son sac à terre et versa l'or qu'il contenait aux pieds du meunier: « Tiens, voilà pour les bottes. Le roi me charge également de te saluer et de te remercier mille fois. » Le meunier se réjouissait de ces richesses, même s'il ne parvenait pas encore vraiment à comprendre ce qui s'était passé. Quant au chat, tout en retirant ses bottes, il lui raconta tout, puis il lui dit: « Certes, tu as maintenant assez d'argent, mais les choses ne s'arrêteront pas là: demain, je chausserai mes bottes de nouveau et tu deviendras encore plus riche. D'ailleurs, j'ai dit au roi que tu étais comte. » Le lendemain matin, le chat retourna à la chasse, comme il l'avait dit, chaussé de ses belles bottes, et il rapporta au roi beaucoup de gibier.
La même chose se reproduisit tous les jours, et tous les jours, le chat rapportait de l'or à la maison. Il était si apprécié du roi qu'il pouvait entrer et sortir comme il voulait et aller où bon lui semblait dans le château. Un jour qu'il était dans la cuisine du roi, en train de se chauffer près du fourneau, le cocher arriva et poussa un juron: « J'aimerais que le roi et la princesse soient entre les mains du bourreau! Moi qui voulais aller à l'auberge pour boire un coup et jouer aux cartes, voilà que je dois les emmener en promenade au bord du lac! » Aussitôt qu'il entendit cela, le chat rentra discrètement chez lui et dit à son maître: « Si tu veux devenir comte et être riche, viens avec moi jusqu'au lac et baigne-toi dedans. » Le meunier ne sut quoi répondre, mais il suivit tout de même le chat, se déshabilla complètement et plongea dans l'eau. Quant au chat, il prit ses habits, les emporta et les cacha. À peine avait-il terminé que le carrosse du roi arriva. Le chat se mit aussitôt à se lamenter de la façon la plus poignante qui soit: « Ah, Votre Majesté! Mon maître était en train de se baigner dans ce lac quand un voleur est arrivé et a volé ses vêtements qui étaient posés sur la rive. Maintenant, Monsieur le Comte est dans l'eau sans pouvoir en sortir, et s'il y reste plus longtemps, il risque de prendre froid et d'en mourir. » Quand il entendit cela, le roi fit arrêter son carrosse et envoya un de ses hommes au château rapporter des vêtements de la garde-robe royale. Monsieur le Comte passa ces habits somptueux et, comme le roi était de toute façon bien disposé à son égard à cause des perdrix qu'il pensait avoir reçues de lui, il lui fît prendre place dans son carrosse. La princesse n'en était pas fâchée non plus, car le comte était jeune et bien fait de sa personne, et il lui plaisait bien.
Le chat, de son côté, avait pris de l'avance et était arrivé au bord d'une grande prairie où plus d'une centaine de gens étaient en train de faire les foins.
- Eh, vous autres, à qui est cette prairie? demanda le chat.
- Au grand magicien.
- Écoutez, le roi va bientôt passer par ici. S'il demande à qui est cette prairie, répondez-lui: 'Au Comte'. Et si vous ne le faites pas, vous serez tous tués.
Sur ce, le chat poursuivit son chemin et arriva près d'un champ de blé qui était si grand qu'on ne pouvait manquer de le voir, et où plus de deux cents personnes étaient occupées à moissonner.
- Eh, vous autres, à qui est ce blé?
- Au magicien.
- Écoutez, le roi va bientôt passer par ici. S'il demande à qui est ce blé, répondez-lui: 'Au Comte'. Et si vous ne le faites pas, vous serez tous tués.
Le chat parvint enfin à une magnifique forêt où plus de trois cents personnes étaient en train d'abattre de grands chênes et de couper du bois.
- Eh, vous autres, à qui est cette forêt?
- Au magicien.
- Écoutez, le roi va bientôt passer par ici. S'il demande à qui est cette forêt, répondez-lui: 'Au Comte'. Et si vous ne le faites pas, vous serez tous tués.
Le chat continua son chemin et tout le monde le suivit des yeux. Et comme il avait une apparence si étrange et qu'il marchait comme un homme avec ses bottes, ils eurent peur de lui. Le chat arriva bientôt au château du magicien. Il y entra hardiment et alla se poster devant lui. Le magicien le regarda d'un air méprisant et lui demanda ce qu'il voulait. Le chat fit une révérence et dit:
- J'ai entendu dire que tu pouvais te transformer à ta guise en n'importe quel animal. Je veux bien le croire, s'il s'agit d'un chien, d'un renard ou encore d'un loup. Mais que tu te transformes en éléphant, cela me semble impossible, et'je suis justement venu pour m'en persuader.
- C'est peu de choses pour moi, répondit fièrement le magicien, qui se changea aussitôt en éléphant.
- C'est déjà beaucoup, mais peux-tu aussi te changer en lion? dit le chat.
- Ça aussi, c'est une bagatelle, répondit le magicien, et aussitôt, un lion apparut devant le chat.
Le chat fit semblant d'être effrayé et s'écria:
- Voilà qui est incroyable et inouï! Même en rêve, je n'aurais jamais pu imaginer une chose pareille! Mais ce qui serait au-dessus de tout, c'est si tu pouvais te transformer en un animal aussi petit qu'une souris. Tu as certainement plus de pouvoir que n'importe quel magicien au monde, mais cela sera certainement au-dessus de tes forces.
- Mais si, gentil petit chat, je peux faire cela aussi, répondit le magicien, que ces douces paroles avaient rendu tout miel, tout sucre, et il se mit à courir à travers la pièce sous l'apparence d'une souris.
Le chat se lança à sa poursuite, rattrapa la souris d'un bond et l'avala. Pendant ce temps, le roi avait poursuivi la promenade avec le comte et la princesse, et arriva près de la grande prairie.
- À qui est ce foin? demanda le roi.
- À Monsieur le Comte, lui répondit-on en chœur, comme le chat l'avait ordonné.
- Vous avez là une belle parcelle de terre, Comte, dit le roi.
Ils arrivèrent ensuite au grand champ de blé.
- Eh, vous, à qui est ce blé?
- À Monsieur le Comte.
- Eh bien, Comte, vous avez de belles et de vastes terres!
Puis ils parvinrent près de la forêt:
- Eh, vous, à qui est cette forêt?
- À Monsieur le Comte.
Le roi fut encore plus étonné et dit: « Vous devez être un homme très riche, Comte. Je ne crois pas que j'aie une forêt aussi magnifique. » Ils atteignirent finalement le château. Le chat se tenait en haut de l'escalier et quand la voiture s'arrêta au pied de celui-ci, il fut en bas d'un bond et ouvrit la porte du carrosse en disant: « Majesté, vous êtes ici au château de mon maître, le Comte, et l'honneur que vous lui faites le rendra heureux jusqu'à la fin de ses jours. » Le roi mit pied à terre et fut émerveillé à la vue du bâtiment somptueux, qui était presque plus grand et plus beau que son propre château. Le comte, quant à lui, monta l'escalier en tenant le bras de la princesse et la mena dans la salle qui scintillait d'or et de pierres précieuses.
On conclut alors le mariage de la princesse et du comte, et quand le roi mourut, celui-ci prit sa place sur le trône et fit du chat botté son premier ministre.
Một bác thợ xay có ba người con trai, gia tài của bác cũng có ba thứ: một cối xay gió, một con lừa và một con mèo. Các con bác xay bột, lừa đi lấy ngũ cốc về xay và chở bột đi, còn mèo thì bắt chuột.
Khi bác thợ xay qua đời, ba người con chia nhau gia tài: người anh Cả lấy cối xay gió, người anh thứ Hai lấy con lừa, người em Út đành phải lấy con mèo, vì gia tài còn lại chỉ có thế.
Người em Út buồn rầu, lẩm bẩm một mình.
- Mình nhận được phần tồi tệ nhất. Anh Cả mình có thể xay bột, anh Hai mình còn được cỡi lừa, còn mình, mình làm ăn gì với con Mèo khốn khổ kia? Họa chăng lột da nó làm được đôi găng tay lông là hết sạch cả gia tài.
Nghe được hết đầu đuôi câu chuyện của chủ mình, Mèo nói:
- Cậu ơi, hãy nghe tôi nói, cậu chẳng cần giết tôi, lấy da làm một đôi găng tay loại tồi làm gì. Cậu cứ thuê thợ làm cho tôi một đôi hia để tôi có thể đi phố được, lúc đó mọi người sẽ lưu ý tới tôi, rồi chắc cậu cũng mở mày mở mặt, ăn nên làm ra.
Người con trai bác thợ xay rất đỗi ngạc nhiên khi nghe Mèo nói vậy. Ngay lúc đó, nhân tiện có thợ giày đi qua, anh vẫy gọi vào thuê làm cho Mèo đôi hia. Khi hia làm xong, Mèo xỏ chân vào, lấy một cái bao, đổ đầy lúa mạch rồi buộc miệng bao lại cho lúa mạch khỏi vãi ra ngoài. Đoạn Mèo quẩy bao lên vai, bước ra cửa, đi bằng hai chân như người.
Vua trị vì hồi đó là một người thích ăn chim đa đa. Nhưng thịt chim đa đa trở nên hiếm quí, vì hầu như không ai săn bắt được con nào cả. Khắp rừng, đâu cũng có chim đa đa, nhưng chim nhát quá, hễ hơi thấy động là bay nên không thợ săn nào tới gần được để săn bắn. Mèo biết được chuyện đó, bèn nghĩ cách để săn bắt chim đa đa. Vào rừng, Mèo cởi nút thắt bao, rắc lúa mạch ra xung quanh, giấu dây bẫy lẫn trong cỏ, Mèo ẩn núp trong một bụi cây gần đó, nằm rình. Được một lát, chim đa đa bay sà xuống ăn lúa mạch. Ăn hết ở xung quanh, chim lần vào ăn trong bao. Khi số chim vào bao ăn khá đông, Mèo liền vác bao chim lên vai, cứ thẳng đường phía cung vua mà đi.
Lính canh hô:
- Đứng lại! Đi đâu?
Mèo đáp ngắn gọn:
- Vào gặp nhà vua.
- Mày có điên không đấy? Có đời thuở nhà ai lại có mèo vào gặp nhà vua?
Một tên lính khác nói xen vào:
- Cứ để cho nó vào. Nhà vua cũng hay buồn, biết đâu những trò gừ gừ và nhảy nhót nhố nhăng của nó lại làm cho hoàng thượng thấy khuây khỏa?
Đến trước nhà vua, Mèo dừng lại, Mèo đứng hai chân sau, gập người cúi chào nhà vua rồi nói:
- Tâu bệ hạ, chủ tôi là bá tước… - Mèo bịa ra một cái tên quí phái thật dài - xin trân trọng kính gửi hoàng thượng lời chúc sức khỏe và xin kính dâng hoàng thượng số chim đa đa vừa mới bẫy được.
Những con chim đa đa béo ngon làm vua rất hài lòng. Quá đỗi vui mừng về chuyện đó, nhà vua truyền lệnh cho phép Mèo vào kho, muốn lấy bao nhiêu vàng cho vào bao cũng được. Vua phán:
- Nhớ mang số vàng đó về cho chủ ngươi nhé, nói là ta đa tạ bá tước về món quà biếu nhé.
Trong lúc đó, người con Út khốn khó của bác thợ xay ngồi rầu rĩ bên cửa sổ, hai tay ôm đầu suy nghĩ: có bao nhiêu tiền của thì đã đổ hết vào việc sắm hia cho Mèo, chẳng biết nó có làm nên trò trống gì không? Đúng lúc chủ đang buồn rầu thì Mèo bước vào, đặt bao lên nền nhà, cởi nút thắt, trút vàng trong bao ra ngay trước mặt chủ và nói:
- Thưa cậu chủ, đây gọi là chút ít bù đắp lại tiền sắm đôi hia. Nhà vua còn gửi lời hỏi thăm và đa tạ cậu chủ.
Quá vui mừng về số gia tài mới có, anh con trai bác thợ xay chẳng còn bụng dạ nào mà hỏi xem tại sao lại có những chuyện như vậy. Mèo vừa tháo hia vừa kể lại đầu đuôi câu chuyện cho chủ nghe, rồi nói:
- Giờ thì cậu chủ đã có đủ tiền rồi, nhưng không phải chỉ có vậy thôi đâu. Sáng mai tôi lại xỏ hia vào, cậu chủ còn giàu có hơn bây giờ. Tôi cũng đã tâu với vua rằng cậu chủ là một vị bá tước.
Ngày hôm sau, đúng như lời Mèo nói, Mèo xỏ hia vào, rồi đi săn, và mang tới biếu vua một bao đầy chim đa đa.
Mọi việc cứ trôi chảy đều đều như vậy, ngày nào Mèo cũng có chim dâng vua, ngày nào Mèo cũng mang vàng về nhà, Mèo được vua yêu quí như cận thần tin cẩn, ra vào cung vua không bị hỏi xét, tha hồ tung tăng trong cung điện.
Một hôm, Mèo đang sưởi ấm trong bếp nhà vua thì thấy người đánh xe vừa đi vừa nguyền rủa:
- Mình mong vua cùng công chúa bị đao phủ giết chết đi cho rồi! Mình đang khoái ra quán nhậu và chơi bài cho thỏa chí thì lại phải đánh xe cho họ ra bờ hồ dạo cảnh.
Sau khi nghe hết câu chuyện, Mèo rón rén lẻn về nhà và nói với chủ:
- Nếu cậu chủ muốn thật sự trở thành bá tước và trở nên giàu có cậu hãy đi với tôi ra hồ rồi nhảy xuống hồ tắm.
Người con Út bác thợ xay không hiểu sự tình sẽ ra sao, chẳng nói chẳng rằng, lẳng lặng theo Mèo ra hồ, cởi quần áo rồi nhảy ùm xuống nước. Mèo cầm quần áo của chủ mang giấu đi một chỗ. Vừa mới giấu xong thì nhà vua tới. Mèo liền lên tiếng la lối nghe thật là thảm thiết:
- Trời ơi là trời! Muôn tâu bệ hạ, bá tước chủ tôi đang tắm ở hồ thì có một tên trộm đến lấy cắp tất cả quần áo để trên bờ. Giờ thì chủ tôi làm sao mà lên được? Ở lâu dưới nước chắc sẽ bị cảm lạnh mà chết mất thôi!
Nghe vậy vua cho dừng xe lại, phán bảo một cận thần quay ngay trở về lấy một bộ quần áo của nhà vua đem tới.
"Bá Tước" mặc bộ quần áo lộng lẫy vào. Nhà vua tưởng chính bá tước là người bẫy và dâng biếu mình chim đa đa nên rất biệt đãi bá tước, mời bá tước lên ngồi cùng xe. Còn công chúa thì cũng chẳng có lý do gì để khó chịu, vì bá tước vừa trẻ, lại đẹp trai, thậm chí công chúa còn cảm thấy bá tước là một con người dễ thương là đằng khác.
Mèo đi trước và tới một cánh đồng cỏ rộng mênh mông, ở đó có hơn một trăm người đang phạt cỏ, Mèo hỏi:
- Các bác nhà nông, cánh đồng này của ai thế?
- Của thầy phù thủy lắm tà thuật.
Mèo dặn họ:
- Các bác nghe tôi nói đây: Xe nhà vua sắp đi qua vùng này. Nếu vua hỏi cánh đồng của ai, thì các bác nhớ trả lời là của bá tước nhé! Nếu các bác không nói đúng như vậy thì tất cả sẽ bị đánh chết ngay tại chỗ.
Mèo lại tiếp tục đi, đến một cánh đồng lúa mạch rộng bát ngát tới tận chân trời. Có tới hơn hai trăm người thợ gặt. Mèo hỏi:
- Các bác thợ gặp ơi, lúa này của nhà ai thế?
- Của thầy phù thủy lắm tà thuật.
- Các bác nghe tôi nói đây: Xe nhà vua sắp đi qua vùng này. Nếu vua hỏi ruộng lúa của ai, thì các bác nhớ trả lời là của bá tước nhé. Nếu các bác không nói đúng như vậy thì tất cả sẽ bị đánh chết ngay tại chỗ.
Cuối cùng Mèo tới một khu rừng rộng đẹp bao la, ở đó có tới hơn ba trăm người đang đốn những cây sồi to hàng mấy người ôm để xẻ gỗ, làm củi.
Mèo hỏi:
- Các bác tiều phu ơi, rừng này của ai thế?
- Của thầy phù thủy lắm tà thuật.
- Các bác nghe tôi nói đây: Xe nhà vua sắp đi qua vùng này. Nếu vua hỏi cánh rừng này của ai, thì các bác nhớ trả lời là của bá tước nhé. Nếu các bác không nói đúng như vậy thì tất cả sẽ bị đánh chết ngay tại chỗ.
Mèo lại tiếp tục đi nữa. Thấy Mèo có dáng kỳ dị, đi thư thái như người đi hia, mọi người nhìn theo với vẻ sợ hãi kính nể. Một lát sau thì Mèo tới lâu đài của thầy phù thủy. Mèo ngang nhiên bước thẳng tới trước mặt phù thủy. Phù thủy nhìn Mèo với dáng khinh bỉ, hỏi Mèo muốn chi.
Mèo vái chào rồi nói:
- Tôi nghe nói ông có thể tùy theo hứng của mình mà muốn biến thành con vật gì cũng được. Biến thành chó, thành cáo thậm chí thành chó sói - những chuyện ấy chắc chắn tôi có thể tin được. Nhưng tôi tin ông không thể nào biến thành voi được. Do đó tôi tới đây để chính mắt mình xem có đúng như vậy không.
Phù thủy dương dương tự đắc nói:
- Ồ, đối với ta đó chỉ là chuyện vặt vãnh.
Và chỉ trong nháy mắt, lão phù thủy đã biến thành voi.
Mèo bảo:
- Thế cũng là đáng kính nể lắm, nhưng liệu có thể biến thành sư tử được không?
- Chuyện vặt vãnh ấy có chi đáng kể!
Vừa nói xong thì đứng trước mặt Mèo đã là một con sư tử oai vệ.
Mèo làm ra bộ sợ hãi và kêu lên:
- Chuyện như vậy đúng là tôi chưa từng nghe và chưa từng trông thấy! Ngay trong giấc mơ tôi cũng chưa từng thấy bao giờ. Nhưng nếu ông biến ra một con vật nhỏ xíu như con chuột nhắt chẳng hạn thì mới thật là tài thánh. Chắc chắn là ông tài ba hơn hẳn các thầy phù thủy khác trên đời, nhưng chuyện biến thành chuột nhắt chắc là không làm nổi.
Nghe những lời phỉnh bùi tai, lão phù thủy thích chí lắm, lão nói:
- Ối chà chà, anh bạn mèo thân mến ngay cả việc đó ta cũng làm được.
Và tức thì con chuột nhắt đang chạy nhảy lăng xăng trong buồng. Mèo theo sau, nhanh như chớp, vồ ngay được chuột và ăn ngấu nghiến hết luôn.
Vua cùng bá tước và công chúa đi dạo chơi, lúc tới cánh đồng cỏ rộng mênh mông, vua hỏi:
- Cánh đồng cỏ này của ai đấy?
- Tâu bệ hạ, đồng cỏ của đức ông bá tước ạ.
Mọi người đồng thanh đáp y như lời Mèo dặn.
Vua nói:
- Bá tước ạ, bá tước có vùng đất đẹp đấy!
Sau đó đoàn người tới cánh đồng lúa bát ngát.
Vua hỏi:
- Ruộng lúa của ai đó hở các ngươi?
- Tâu bệ hạ, của đức ông bá tước ạ!
- Ái chà, bá tước! Đất vừa tốt mà lại còn rộng bao la bát ngát.
Tới rừng, vua hỏi:
- Rừng của ai đó các ngươi?
- Tâu bệ hạ, của đức ông bá tước ạ!
Sự ngạc nhiên của vua cứ thế mà tăng lên. Vua bảo:
- Bá tước ạ, chắc hẳn là bá tước giàu có lắm. Ta chưa chắc đã có một khu rừng rộng đẹp bao la như vậy.
Rồi đoàn người tới lâu đài, Mèo đã đứng đợi ở cầu thang. Khi xe vừa đỗ, Mèo nhảy ngay xuống, ra mở cửa và nói:
- Tâu bệ hạ, bệ hạ đã tới khu lâu đài của bá tước chủ tôi. Điều đó là một vinh hạnh suốt đời cho chủ tôi.
Vua xuống xe, ngạc nhiên về tòa nhà lộng lẫy, to hơn và đẹp hơn cả cung điện của mình. Bá tước dẫn công chúa lên phòng tiếp tân, căn phòng sáng loáng, óng ánh bởi vàng ngọc châu báu.
Công chúa đính hôn với bá tước. Và khi vua cha băng hà, bá tước lên nối ngôi, phong cho Mèo đi hia làm tể tướng.

Dịch: Lương Văn Hồng, © Lương Văn Hồng




Comparez deux langues:













Donations are welcomed & appreciated.


Thank you for your support.