The water of life


Nước trường sinh

There was once a King who had an illness, and no one believed that he would come out of it with his life. He had three sons who were much distressed about it, and went down into the palace-garden and wept. There they met an old man who inquired as to the cause of their grief. They told him that their father was so ill that he would most certainly die, for nothing seemed to cure him. Then the old man said, "I know of one more remedy, and that is the water of life; if he drinks of it he will become well again; but it is hard to find." The eldest said, "I will manage to find it," and went to the sick King, and begged to be allowed to go forth in search of the water of life, for that alone could save him. "No," said the King, "the danger of it is too great. I would rather die." But he begged so long that the King consented. The prince thought in his heart, "If I bring the water, then I shall be best beloved of my father, and shall inherit the kingdom." So he set out, and when he had ridden forth a little distance, a dwarf stood there in the road who called to him and said, "Whither away so fast?" - "Silly shrimp," said the prince, very haughtily, "it is nothing to do with you," and rode on. But the little dwarf had grown angry, and had wished an evil wish. Soon after this the prince entered a ravine, and the further he rode the closer the mountains drew together, and at last the road became so narrow that he could not advance a step further; it was impossible either to turn his horse or to dismount from the saddle, and he was shut in there as if in prison. The sick King waited long for him, but he came not. Then the second son said, "Father, let me go forth to seek the water," and thought to himself, "If my brother is dead, then the kingdom will fall to me." At first the King would not allow him to go either, but at last he yielded, so the prince set out on the same road that his brother had taken, and he too met the dwarf, who stopped him to ask, whither he was going in such haste? "Little shrimp," said the prince, "that is nothing to thee," and rode on without giving him another look. But the dwarf bewitched him, and he, like the other, rode into a ravine, and could neither go forwards nor backwards. So fare haughty people.
As the second son also remained away, the youngest begged to be allowed to go forth to fetch the water, and at last the King was obliged to let him go. When he met the dwarf and the latter asked him whither he was going in such haste, he stopped, gave him an explanation, and said, "I am seeking the water of life, for my father is sick unto death." - "Dost thou know, then, where that is to be found?" - "No," said the prince. "As thou hast borne thyself as is seemly, and not haughtily like thy false brothers, I will give thee the information and tell thee how thou mayst obtain the water of life. It springs from a fountain in the courtyard of an enchanted castle, but thou wilt not be able to make thy way to it, if I do not give thee an iron wand and two small loaves of bread. Strike thrice with the wand on the iron door of the castle and it will spring open: inside lie two lions with gaping jaws, but if thou throwest a loaf to each of them, they will be quieted. Then hasten to fetch some of the water of life before the clock strikes twelve, else the door will shut again, and thou wilt be imprisoned." The prince thanked him, took the wand and the bread, and set out on his way. When he arrived, everything was as the dwarf had said. The door sprang open at the third stroke of the wand, and when he had appeased the lions with the bread, he entered the castle, and came to a large and splendid hall, wherein sat some enchanted princes whose rings he drew off their fingers. A sword and a loaf of bread were lying there, which he carried away. After this, he entered a chamber, in which was a beautiful maiden who rejoiced when she saw him, kissed him, and told him that he had delivered her, and should have the whole of her kingdom, and that if he would return in a year their wedding should be celebrated; likewise she told him where the spring of the water of life was, and that he was to hasten and draw some of it before the clock struck twelve. Then he went onwards, and at last entered a room where there was a beautiful newly-made bed, and as he was very weary, he felt inclined to rest a little. So he lay down and fell asleep. When he awoke, it was striking a quarter to twelve. He sprang up in a fright, ran to the spring, drew some water in a cup which stood near, and hastened away. But just as he was passing through the iron door, the clock struck twelve, and the door fell to with such violence that it carried away a piece of his heel. He, however, rejoicing at having obtained the water of life, went homewards, and again passed the dwarf. When the latter saw the sword and the loaf, he said, "With these thou hast won great wealth; with the sword thou canst slay whole armies, and the bread will never come to an end." But the prince would not go home to his father without his brothers, and said, "Dear dwarf, canst thou not tell me where my two brothers are? They went out before I did in search of the water of life, and have not returned." - "They are imprisoned between two mountains," said the dwarf. "I have condemned them to stay there, because they were so haughty." Then the prince begged until the dwarf released them; but he warned him, however, and said, "Beware of them, for they have bad hearts." When his brothers came, he rejoiced, and told them how things had gone with him, that he had found the water of life and had brought a cupful away with him, and had rescued a beautiful princess, who was willing to wait a year for him, and then their wedding was to be celebrated and he would obtain a great kingdom. After that they rode on together, and chanced upon a land where war and famine reigned, and the King already thought he must perish, for the scarcity was so great. Then the prince went to him and gave him the loaf, wherewith he fed and satisfied the whole of his kingdom, and then the prince gave him the sword also wherewith he slew the hosts of his enemies, and could now live in rest and peace. The prince then took back his loaf and his sword, and the three brothers rode on. But after this they entered two more countries where war and famine reigned and each time the prince gave his loaf and his sword to the Kings, and had now delivered three kingdoms, and after that they went on board a ship and sailed over the sea. During the passage, the two eldest conversed apart and said, "The youngest has found the water of life and not we, for that our father will give him the kingdom the kingdom which belongs to us, and he will rob us of all our fortune." They then began to seek revenge, and plotted with each other to destroy him. They waited until they found him fast asleep, then they poured the water of life out of the cup, and took it for themselves, but into the cup they poured salt sea-water. Now therefore, when they arrived home, the youngest took his cup to the sick King in order that he might drink out of it, and be cured. But scarcely had he drunk a very little of the salt sea-water than he became still worse than before. And as he was lamenting over this, the two eldest brothers came, and accused the youngest of having intended to poison him, and said that they had brought him the true water of life, and handed it to him. He had scarcely tasted it, when he felt his sickness departing, and became strong and healthy as in the days of his youth. After that they both went to the youngest, mocked him, and said, "You certainly found the water of life, but you have had the pain, and we the gain; you should have been sharper, and should have kept your eyes open. We took it from you whilst you were asleep at sea, and when a year is over, one of us will go and fetch the beautiful princess. But beware that you do not disclose aught of this to our father; indeed he does not trust you, and if you say a single word, you shall lose your life into the bargain, but if you keep silent, you shall have it as a gift."

The old King was angry with his youngest son, and thought he had plotted against his life. So he summoned the court together and had sentence pronounced upon his son, that he should be secretly shot. And once when the prince was riding forth to the chase, suspecting no evil, the King's huntsman had to go with him, and when they were quite alone in the forest, the huntsman looked so sorrowful that the prince said to him, "Dear huntsman, what ails you?" The huntsman said, "I cannot tell you, and yet I ought." Then the prince said, "Say openly what it is, I will pardon you." - "Alas!" said the huntsman, "I am to shoot you dead, the King has ordered me to do it." Then the prince was shocked, and said, "Dear huntsman, let me live; there, I give you my royal garments; give me your common ones in their stead." The huntsman said, "I will willingly do that, indeed I should not have been able to shoot you." Then they exchanged clothes, and the huntsman returned home; the prince, however, went further into the forest. After a time three waggons of gold and precious stones came to the King for his youngest son, which were sent by the three Kings who had slain their enemies with the prince's sword, and maintained their people with his bread, and who wished to show their gratitude for it. The old King then thought, "Can my son have been innocent?" and said to his people, "Would that he were still alive, how it grieves me that I have suffered him to be killed!" - "He still lives," said the huntsman, "I could not find it in my heart to carry out your command," and told the King how it had happened. Then a stone fell from the King's heart, and he had it proclaimed in every country that his son might return and be taken into favour again.

The princess, however, had a road made up to her palace which was quite bright and golden, and told her people that whosoever came riding straight along it to her, would be the right wooer and was to be admitted, and whoever rode by the side of it, was not the right one, and was not to be admitted. As the time was now close at hand, the eldest thought he would hasten to go to the King's daughter, and give himself out as her deliverer, and thus win her for his bride, and the kingdom to boot. Therefore he rode forth, and when he arrived in front of the palace, and saw the splendid golden road, he thought, it would be a sin and a shame if he were to ride over that, and turned aside, and rode on the right side of it. But when he came to the door, the servants told him that he was not the right man, and was to go away again. Soon after this the second prince set out, and when he came to the golden road, and his horse had put one foot on it, he thought, it would be a sin and a shame to tread a piece of it off, and he turned aside and rode on the left side of it, and when he reached the door, the attendants told him he was not the right one, and he was to go away again. When at last the year had entirely expired, the third son likewise wished to ride out of the forest to his beloved, and with her forget his sorrows. So he set out and thought of her so incessantly, and wished to be with her so much, that he never noticed the golden road at all. So his horse rode onwards up the middle of it, and when he came to the door, it was opened and the princess received him with joy, and said he was her deliverer, and lord of the kingdom, and their wedding was celebrated with great rejoicing. When it was over she told him that his father invited him to come to him, and had forgiven him. So he rode thither, and told him everything; how his brothers had betrayed him, and how he had nevertheless kept silence. The old King wished to punish them, but they had put to sea, and never came back as long as they lived.
Xưa có một ông vua ốm thập tử nhất sinh, không ai tin là ông sẽ tai qua nạn khỏi. Nhà vua có ba người con trai, cả ba anh em đều buồn rầu về chuyện đó, kéo nhau ra vườn thượng uyển ngồi khóc. Giữa lúc đó có một ông cụ hiện ra hỏi vì sao mà buồn. Ba người thưa với cụ rằng vua cha ốm rất nặng, đã dùng đủ các loại thuốc mà không khỏi, chắc chắn thế nào cũng băng hà.
Nghe xong, ông cụ nói:
- Lão biết một thứ thuốc có thể chữa khỏi, đó là nước trường sinh. Nếu nhà vua uống nước ấy chắc chắn sẽ bình phục. Nhưng thứ nước ấy khó tìm lắm.
Người con trai cả nói:
- Nhất định tôi sẽ tìm được.
Hoàng tử đến bên giường bệnh xin phép vua cha cho đi tìm nước trường sinh, vì chỉ có nước ấy mới chữa khỏi bệnh của vua. Nhà vua bảo:
- Không được con ạ. Việc đó nguy hiểm lắm, thà để cha chết còn hơn.
Hoàng tử năn nỉ mãi đến khi vua bằng lòng mới thôi. Chàng nghĩ bụng:
- Nếu ta lấy được nước trường sinh về thì ta sẽ là đứa con cưng nhất của vua cha và sẽ được hưởng quyền thừa kế.
Chàng khăn gói lên đường. Khi đã đi được một đoạn đường dài, chàng gặp một người lùn. Người đó hỏi chàng:
- Này, đi đâu mà vội thế?
Hoàng tử đáp với giọng khinh khỉnh:
- Đồ lùn tịt ngu xuẩn. Điều đó không dính líu gì đến mày cả.
Rồi chàng lại phóng ngựa đi tiếp.
Người bé tí hon kia tức giận, lầm rầm đọc thần chú hại chàng. Chỉ một lát sau, chàng bị lạc vào một khe núi. Càng tiến sâu vào, khe núi càng xiết hẹp hơn trước, rồi đường đi hẹp tới mức cả chàng lẫn ngựa không thể nhúc nhích đi tiếp được nữa. Quay ngựa cũng không được, xuống ngựa cũng không xong, chàng đành ngồi đó như trời trồng. Vua cha mỏi mắt đợi con mang nước trường sinh về, nhưng không thấy.
Khi đó, người con trai thứ hai nói với cha:
- Thưa cha, cha để con đi tìm nước trường sinh.
Chàng nghĩ bụng: Anh mình đã chết, ngôi báu kia tất sẽ vào tay mình.
Lúc đầu vua không muốn hoàng tử ra đi, nhưng rồi cũng đành chiều ý con. Chàng cũng đi theo con đường mà người anh cả đã đi, và cũng gặp một người lùn. Người ấy giữ chàng lại và hỏi chàng đi đâu mà vội vã thế. Hoàng tử đáp:
- Đồ lùn oắt con! Điều đó không có dính líu gì đến mày cả!
Rồi chàng cứ thế phóng ngựa đi, không thèm ngoảnh cổ lại.
Người lùn lại đọc thần chú. Cũng như người anh cả, chàng cũng lạc vào khe núi, không tiến thoái được. Số phận của những kẻ kiêu ngạo là thế đó!
Người anh thứ hai cũng không trở về. Người con trai út lại xin vua cha cho đi tìm nước trường sinh. Cuối cùng, vua cha đành để cho chàng ra đi. Khi gặp người lùn kia, người ấy hỏi chàng đi đâu mà vội vã thế, thì chàng dừng ngựa lại, kể đầu đuôi câu chuyện. Chàng nói:
- Cha tôi ốm sắp chết, tôi đi tìm nước trường sinh.
- Anh có biết tìm nước trường sinh ở đâu không?
- Thưa không ạ.
- Vì anh cư xử lễ độ, biết người biết ta, không kiêu căng như hai người anh kia nên ta nói cho anh biết chỗ và cách lấy được nước trường sinh: Trong sân một tòa lâu đài bị phù phép có một cái giếng phun nước trường sinh, nhưng anh chỉ có thể vào trong lâu đài được, nếu tôi cho anh một chiếc gậy bằng sắt và hai cái bánh mì to tròn. Lấy gậy đập vào cửa sắt ba lần, cửa sẽ mở tung ra. Trước mặt anh sẽ là hai con sư tử đứng há mõm. Nếu anh vứt cho mỗi con một chiếc bánh, chúng sẽ yên lặng ngồi gặm bánh, khi đó anh chạy mau đi lấy nước trường sinh và ra khỏi cổng trước khi chuông đánh mười hai tiếng. Vì nếu không, cửa sập lại, anh sẽ bị giam ở trong đó.
Hoàng tử cám ơn người kia, cầm chiếc gậy sắt, bánh mì và lên đường. Khi chàng đến nơi, mọi việc xảy ra đúng như lời người lùn nói. Tiếng gõ thứ ba vừa dứt thì cửa mở tung ra, chàng ném bánh cho sư tử ăn và bước vào lâu đài. Chàng vào một phòng lớn, trang hoàng rực rỡ. Trong đó có những hoàng tử bị phù phép đang ngồi. Chàng tháo nhẫn ở ngón tay các hoàng tử và lấy thêm một thanh kiếm, một chiếc bánh ở đó. Rồi chàng tới một căn phòng khác. Một công chúa đẹp tuyệt vời đang đứng ở trong phòng. Khi trông thấy chàng, nàng mừng rỡ, hôn chàng và nói chàng đã giải thoát cho nàng, chàng sẽ được hưởng ngôi báu: nếu sang năm chàng trở lại, hai người sẽ làm lễ thành hôn. Rồi nàng chỉ cho chàng nơi có giếng nước trường sinh, khuyên chàng phải đi lấy nước cho kịp trước khi chuông đánh mười hai tiếng. Chàng lại đi nữa, đến một căn phòng có chiếc giường rất đẹp, mới trải khăn. Đi nhiều nên chàng đã mệt nhoài, giờ muốn nghỉ một lát cho giãn xương cốt. Vừa mới đặt lưng xuống giường, chàng đã ngủ thiếp đi. Khi chàng thức giấc, đồng hồ chỉ mười một giờ ba khắc. Sợ cuống lên, chàng vùng dậy, chạy thẳng ra giếng. Cạnh giếng có sẵn một cái cốc, chàng cầm cốc múc nước đổ vào bình, rồi vội vã ra về. Chàng mới bước được chân trái ra khỏi cửa thì chuông bắt đầu điểm mười hai tiếng. Cửa sập mạnh, và nhanh đến nỗi chàng mất luôn một miếng gót chân.
Lấy được nước trường sinh, chàng rất mừng, cứ thẳng đường ra về. Chàng lại qua chỗ người lùn. Thấy chàng mang thanh kiếm và chiếc bánh, người ấy nói:
- Anh đã lấy được những bảo bối hiếm quý: với thanh kiếm ấy anh có thể phá tan cả đoàn quân hùng mạnh, còn bánh mì thì ăn không bao giờ hết.
Nhưng hoàng tử muốn cùng các anh về gặp vua cha, chàng nói:
- Bác lùn thân mến ơi, bác làm ơn chỉ cho biết chỗ hai anh tôi đang ở. Hai anh tôi đi tìm nước trường sinh trước tôi mà chưa thấy về.
Người lùn nói:
- Chỉ vì họ quá kiêu ngạo nên ta phù phép khiến họ bị kẹp vào giữa hai trái núi.
Hoàng tử van lạy mãi, người ấy mới chịu tha cho hai người anh, nhưng người ấy căn dặn thêm:
- Đối với hai người ấy, anh phải cẩn thận vì họ nham hiểm lắm.
Khi gặp hai người anh, hoàng tử Út rất vui mừng. Chàng kể cho hai anh chuyện mình tìm thấy nước trường sinh, giải thoát cho một nàng công chúa xinh đẹp, nàng hứa đợi chàng một năm sau sẽ cưới. Và chàng sẽ được thừa hưởng cả một giang sơn rộng lớn.
Sau đó anh em cùng lên đường. Họ đi qua một nước đang bị cảnh chiến tranh và đói kém hoành hành. Vua nước đó cho rằng với cảnh cùng khổ này, tất cả cơ đồ sự nghiệp sẽ đổ vỡ hết.
Hoàng tử Út đến yết kiến vua nước ấy, cho nhà vua mượn chiếc bánh để toàn dân được ăn no. Hoàng tử còn đưa cho nhà vua thanh kiếm để đánh tan giặc ngoại xâm, nhân dân được hưởng thái bình. Sau đó hoàng tử lấy lại chiếc bánh và thanh kiếm, ba anh em lại tiếp tục lên đường.
Ba anh em đi qua hai nước nữa. Những nước này cũng đang bị chiến tranh và nạn đói hoành hành. Hoàng tử Út cho nhà vua các nước ấy mượn chiếc bánh và thanh kiếm của mình. Thế là cứu được ba nước khỏi cảnh lầm than, chinh chiến. Sau đó ba anh em lên thuyền vượt biển về nước.
Trong khi đi, hai người anh bàn với nhau:
- Thằng Út lấy được nước trường sinh về, thế nào vua cha cũng sẽ truyền ngôi cho nó. Chắc chắn nó sẽ lấy mất phần của chúng ta.
Máu hằn thù bực bội nổi lên, hai người tính sẽ tìm cách hãm hại em út. Cả hai đợi cho em ngủ thật say, rót nước trường sinh đổ vào bình của mình rồi đổ nước bể mặn chát thay vào. Về tới cung, hoàng tử Út dâng nước để vua cha uống khỏi bệnh. Nhưng vua vừa mới nhấp vài ngụm nước bể mặn chát thì bệnh lại tăng hơn trước. Khi vua đang rền rĩ về chuyện đó thì hai người anh bước tới, vu cho người em mưu tính đầu độc cha. Chúng nói là chúng mang được nước trường sinh thật để dâng vua cha uống. Quả nhiên vừa mới uống nước ấy, vua đã thấy bệnh tật biến đâu hết, người khỏe mạnh như thời còn trai trẻ.
Sau đó hai anh đến chỗ em út, chế nhạo em:
- Chính mày là người tìm thấy và lấy được nước trường sinh, nhưng mày chỉ có công, còn chúng ông lĩnh thưởng. Lẽ ra mày phải khôn ngoan hơn một chút nữa, lúc nào cũng phải tỉnh táo để ý tới nó mới phải. Sang năm, một trong hai đứa chúng tao sẽ đón rước công chúa xinh đẹp kia. Nhưng mày có khôn hồn thì đừng có nói lộ ra, cha không còn tin mày nữa. Mày chỉ cần hé ra một tiếng là sẽ toi mạng. Muốn sống yên thân thì hãy khóa miệng lại.
Vua rất bực mình về người con trai út, nghi là con út định hãm hại mình. Vua cho họp mặt quần thần để phán xử chàng. Triều đình quyết định xử bắn chàng một cách bí mật.
Một thị vệ được phái đi săn cùng hoàng tử. Chàng không hề hay biết gì về kế hoạch hãm hại mình. Khi chỉ còn hai người trong rừng, hoàng tử thấy tên thị vệ mặt buồn rười rượi, chàng hỏi y:
- Ngươi ốm hay sao mà nom mặt buồn thế?
- Kẻ bầy tôi bắt buộc phải làm một việc không tốt nhưng không được nói lộ ra.
- Ngươi cứ nói, ta sẵn lòng lượng thứ.
- Trời ơi, Hoàng thượng truyền lệnh cho kẻ hạ thần bắn chết hoàng tử.
Hoàng tử sợ hãi nói:
- Ngươi hãy để ta sống. Ngươi hãy mặc áo bào của ta, để ta lấy áo của ngươi mặc.
- Hạ thần cũng rất muốn như vậy. Hạ thần sẽ không phải bắn nữa.
Hai người đổi áo cho nhau. Thị vệ trở về nhà, còn hoàng tử trốn sâu mãi ở trong rừng.
Một thời gian sau, có ba chiếc xe chở đầy vàng ngọc đến cung vua để tạ ơn hoàng tử Út. Đó là quà tặng của ba ông vua ba nước gởi tới tạ ơn hoàng tử khi trước đã cho mượn kiếm để dẹp giặc ngoại xâm và chiếc bánh để cứu dân khỏi nạn đói.
Lúc bấy giờ, vua cha chợt nghĩ:
- Phải chăng con trai ta vô tội?
Rồi vua bảo quần thần:
- Ước gì con trai ta còn sống! Tiếc rằng ta đã sai người giết nó.
Người thị vệ tâu:
- Muôn tâu Hoàng thượng, hoàng tử còn sống. Kẻ hạ thần này đã động lòng thương mến nên không thực hiện mệnh lệnh của Hoàng thượng.
Rồi viên thị vệ kể lại cho vua nghe câu chuyện đã xảy ra như thế nào.
Như trút được hòn đá nặng đè trái tim, nhà vua cho loan báo khắp nơi cho phép hoàng tử trở về và hứa vẫn nhận chàng là hoàng tử như trước.
Trong khi ấy, công chúa nước kia đã sai làm một con đường toàn bằng vàng rực rỡ dẫn thẳng vào cung điện của mình. Nàng dặn quần thần hễ thấy ai cưỡi ngựa giữa đường, đi thẳng vào cổng cung điện thì cứ để người ấy vào vì đó chính là người công chúa mong đợi. Còn ai đi bên lề đường thì không cho vào.
Một năm hạn định đã sắp hết, hoàng tử anh cả nghĩ mình có thể lên đường, đến nhận là người đã cứu công chúa, hòng lấy công chúa và lên ngôi vua. Hoàng tử lên ngựa ra đi. Tới trước cung điện, thấy con đường dát vàng nom tuyệt đẹp, chàng nghĩ:
- Mình cho ngựa chạy lên thì hỏng hết đường.
Hoàng tử cho ngựa đi sang lề đường bên phải. Khi đến trước cổng, quân hầu chặn lại bảo chàng không phải là người công chúa mong đợi, xin mời quay ngựa trở về.
Liền ngay sau đó, hoàng tử thứ hai lên đường. Ngựa mới đặt chân trước lên con đường dát vàng, chàng chợt nghĩ, thật là phí phạm, đi ven đường cũng được rồi, nên chàng cho ngựa đi sang bên trái đường. Tới cổng, lính canh bảo chàng không phải là người mà công chúa mong đợi, xin mời quay ngựa ra về.
Đúng một năm trôi qua, Hoàng tử thứ ba mới rời khỏi khu rừng để tới gặp người yêu, để được sống bên nàng, quên hết những nỗi gian truân. Chàng ra đi, lòng luôn luôn nghĩ tới nàng nên đến gần cung điện mà vẫn không hay, cũng chẳng để ý đến con đường dát vàng. Chàng phi ngựa ngay giữa đường dẫn tới cung điện. Khi chàng phi gần tới thì cổng thành mở toang.
Công chúa hân hoan ra đón chàng và nói chính chàng là ân nhân và là chủ đất nước. Lễ cưới được tổ chức linh đình trong niềm hân hoan sung sướng của mọi người.
Sau lễ cưới ít hôm, công chúa kể cho chàng biết vua cha chàng đã cho người đến gọi chàng về, tha mọi tội lỗi cho chàng. Chàng lên ngựa về cung, kể cho vua cha biết tất cả mọi chuyện các anh đã lừa chàng như thế nào. Vua cha muốn trừng phạt hai người anh, nhưng cả hai đã lên ngựa phi ra biển, xuống thuyền ra khơi, không bao giờ trở về nữa.
Dịch: Lương Văn Hồng, © Lương Văn Hồng

Compare two languages:

Donations are welcomed & appreciated.

Thank you for your support.